NAJNOWSZE PROMOCJE:
Strona główna » Baza wiedzy i słowniki pojęć » Słownik pojęć poligraficznych
Słownik pojęć poligraficznych

Słownik pojęć poligraficznych

Oddajemy do Państwa dyspozycji słownik pojęć poligraficznych zawierający podstawowe słownictwo używane w drukarni. Cały czas rozbudowujemy naszą bazę pojęć. Jeśli jakiś wyraz z poniższej listy jest dla Państwa niezrozumiały, to prosimy o kontakt. Z chęcią udzielimy wyjaśnień.

Słownik pojęć poligraficznych

Czcionka – rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. Współcześnie czcionka drukarska została wyparta przez czcionkę komputerową, która jest obrazem pojedynczego znaku (glifu) zakodowanym w postaci bitmapowej lub wektorowej. A więc pojęcia czcionki nigdy nie używamy  zamiennie ze słowem font, który jest określeniem zbioru czcionek!

Drukowanie (niem. Druck = nacisk) – czynność wielokrotnego sporządzania na papierze lub innym materiale odbitek z formy drukarskiej przy użyciu farb drukarskich. Wyróżnia się: techniki drukowania, sposób drukowania, rodzaj drukowania, odmiany drukowania.

Fon – głoska, której obraz został przedstawiony grafem.

Font – zestaw czcionek o określonych cechach zapisany w postaci elektronicznej, w jednym pliku.

Forma drukowa – zestaw elementów drukujących i niedrukujących na wspólnym nośniku, przystosowanym do przenoszenia farby drukowej na podłoże w procesie drukowania.

Forma drukowa pierwotna – oryginał składu drukarskiego (matryca), stosowana do początku XIX wieku.

Forma drukowa wtórna – odlew stereotypowy (kopia) składu (matrycy).

Fotoreprodukowanie – składanie tekstu przy użyciu skanerów.

Gęstość składu – liczba liter na danej powierzchni tekstu, zależna m.in. od sposobu justowania, czyli wypełnienia odstępów międzywyrazowych i międzywierszowych tzw. justunkiem.

Graf – konstrukcyjny, szkieletowy kształt, charakterystyczny dla danej litery.

Interlinia – odstępy pomiędzy wierszami (zwykle o grubości równej stopniowi pisma w wierszu). Interlinia 1 punktowa, to tzw. firet.

Introligatorstwo – dawniej rzemiosło, a obecnie dział przemysłu poligraficznego zajmujący się oprawą książek. Wyróżniamy introligatorstwo przemysłowe, rzemieślnicze i artystyczne (dyplomy, księgi pamiątkowe, wydawnictwa bibliofilskie) oraz kartograficzne (mapy, plany, ilustracje).

Kolumna – sformowany, przełamany skład zecerski lub układ klisz, odpowiadający jednej stronicy książki lub innego druku, długość i szerokość kolumny stosowane są do formatu książki. Rozróżnia się kolumny jedno-, dwu-, bądź wielołamowe.

Krój pisma – to charakterystyczny obraz kompletu znaków pisma o jednolitych podstawowych cechach graficznych: stylu, rytmie, proporcji, dukcie, układzie lub kształcie szeryfów, właściwościach optycznych (czytelności) itp. Może mieć wiele odmian, czasami nawet znacznie różniących się od kroju podstawowego, lecz nadal zachowujących w sposób konsekwentny podstawowe założenia graficzne danej rodziny krojów. Wszystkie kroje pisma występują w odmianie: prostej i pochyłej (kursywa; używana do pisania obcych słów), szeryfowej i bezszeryfowej (poprzeczne lub ukośne zakończenia kresek tworzących litery), rozróżnianych ze względu na grubość kresek: cienkie-grube albo szerokość znaków: wąskie – szerokie.

Litera – to kształt graficzny odpowiadający konkretnej głosce danego języka. Litery stanowiące komplet symboli graficznych spółgłosek i samogłosek danego języka oraz ułożone w odpowiedniej kolejności tworzą alfabet.

Liternictwo – jest pojęciem szerszym niż typografia i pozostaje w ścisłym związku z historią pisma oraz sztuką kaligrafii. Obecnie rozwój liternictwa związany jest z działalnością artystyczną i projektową (projektowanie krojów pism) i rzemieślniczą (usługi liternicze, szyldziarstwo).

Litografia – technika graficzna zaliczana do druku płaskiego, gdzie rysunek przeznaczony do powielania wykonuje się na kamieniu litograficznym, także odbitki wykonane tą techniką. Rysunek nanosi się zatłuszczającą kredką lub tuszem litograficznym na gładko wypolerowany kamień, co daje efekt gruboziarnistej faktury na odbitce. Po wykonaniu rysunku powierzchnia kamienia jest zakwaszana słabym roztworem kwasu azotowego i gumy arabskiej. Dzięki temu niezarysowane partie zostają uodpornione na zatłuszczenie (oleofobowe), a zarazem pozostają hydrofilne, czyli przyjmujące wodę. Wtedy właśnie rysunek zwilża się wodą, po czym nanosi się na niego farbę drukarską, którą przyjmują tylko oleofilowe — niewytrawione, zatłuszczone wcześniej kredką lub tuszem — fragmenty. Odbitki wykonuje się przykładając zwilżony papier do kamienia stanowiącego matrycę i odbijając na prasie litograficznej, która ze względu na kruchość kamienia skonstruowana jest inaczej niż prasa używana w technikach metalowych.

Łam – określona liczba wierszy złożonego tekstu wraz z ilustracjami, tabelami etc., dostosowana do długości kolumny, w książkach jest z reguły układ jednołamowy. Stąd określenie „na łamach”.

Łamanie – formowanie kolumn (z tytułami, odstępami, ilustracjami, paginacją itp.) według określonego formatu ze szpalt, klisz itp. Łamanie wykonuje łamacz albo metrampaż. Jest ono rezultatem tzw. „przełamania szpalty”.

Maszyna drukarska – podstawowe urządzenie przemysłu poligraficznego, służące do wykonywania druku na skalę przemysłową. Urządzenia mające ten sam cel w zależności od budowy, sposobów składania czcionek i drukowania ich lub wydruku na danym podłożu, mogą się całkowicie różnić od siebie – stąd też znanych jest obecnie wiele ich rodzajów. Pierwszą maszyną drukarską była prasa drukarska, wynaleziona ok. roku 600 n.e. w Chinach. W Europie druk pojawił się dopiero w latach 40. XV wieku n.e. za sprawą Gutenberga. Maszyny drukarskie można dzielić ze względu na: kształt formy drukowej (płaska, rotacyjna), postać podłoża (arkuszowa, zwojowa), technikę druku (rotograwiurowa, tampondrukowa, offsetowa, światłodrukowa, fleksograficzna, typograficzna, typooffsetowa, sitodrukowa, do druku cyfrowego).

Offset, druk offsetowy – przemysłowa odmiana druku płaskiego, w której obraz przenoszony jest z płaskiej formy drukowej na podłoże drukowe (np. papier) za pośrednictwem cylindra pośredniego pokrytego obciągiem. Offset jest obecnie jedną z najczęściej stosowanych technik druku. Druk offsetowy można podzielić na:

  • druk offsetowy arkuszowy – podłoże drukowe w postaci arkuszy, farby offsetowej o dużej lepkości utrwalane przez wsiąkanie i polimeryzację, a w przypadku farb UV i hybrydowych przez polimeryzację zainicjowaną nadfioletem.
  • druk offsetowy zwojowy (rolowy) – podłoże drukowe w postaci zwoju, farby lejne. Offset zwojowy dzielimy na:
    • coldset – offset „na zimno” (farba utrwalana przez wsiąkanie w papier),
    • heatset – offset „na gorąco” (farba utrwalana przez wsiąkanie w papier i odparowanie w wysokich temperaturach; zadrukowana wstęga papieru przed sfalcowaniem przechodzi przez nagrzany do wysokiej temperatury tunel suszący).

Oprawa – każdy rodzaj okładki związanej z wkładem książki za pomocą zabiegów introligatorskich. Do oprawy książek wykorzystuje się: płótno, półpłótno (na grzbiecie), skórę lub półskórek (skóra na grzbiecie i narożnikach). Obecnie wykorzystywanie są tzw. oprawy nakładowe, twarde (kartonowe) wykonywane dla całego lub części nakładu przez drukarnię. Wśród opraw książkowych wyróżnia się: oprawy broszurowe, czyli miękkie okładki kartonowe ; oprawy półtwarde, czyli okładki kartonowe o wysokiej gramaturze, oklejone płótnem lub folią z tworzywa sztucznego ; oprawy twarde – dwie karty teksturowe obciągnięte płótnem, folią, papierem lub skórą.

Pisma drukarskie – to utrwalone w czcionkach, matrycach i nośnikach cyfrowych znaki graficzne (litery, cyfry, znaki specjalne), z których składa się tekst do druku. Ich kształt wpływa na czytelność tekstu oraz stanowi element estetyczny książki. Pisma drukowe dzielą się na 4 klasy: antykwy (pismo romańskie/rzymskie), pismo gotyckie, pisanki (naśladujące pismo odręczne) i ksenotypy (hybrydy łączące elementy charakterystyczne z poszczególnych klas).

Poligrafia – dziedzina techniki zajmująca się procesami wytwarzania druków. Przemysł poligraficzny jest szczególną dziedziną produkcyjną – obejmuje on opracowywanie wzorców (form drukowych) oryginałów tekstowych i rysunkowych, i drukowanie za ich pomocą kopii, w większości na potrzeby masowego odbiorcy. Jak każdą dziedzinę produkcyjną, tak i poligrafię można określić poprzez wykorzystywane technologie, charakterystykę wyrobów i powiązania z innymi dziedzinami gospodarki. Asortyment produkcji poligraficznej dzieli się na: wydawnictwa dziełowe, wydawnictwa periodyczne, wydawnictwa akcydensowe.

Skład – wynik procesu składania.

Składanie tekstu – proces zestawiania czcionek i justunku w wyrazy, wiersze, szpalty i kolumny. Jego wynikiem jest forma drukowa służąca powielaniu tekstu. Współcześnie dominuje składanie elektroniczne, dotyczy nie czcionek tylko cyfrowych nośników znaków, tzw. fontów.

Stopień pisma – wielkość czcionki, wyrażona w punktach typograficznych. 1 punkt/stopień pisma, to 1: 2660 część metra, czyli 0,3759 mm. Pismo 8 punktowe nazywamy Petitem, 10 punktowe Garmondem, a 12 punktowe Cycero. Zwykle książki drukuje się pismem 10-punktowym, z 2 punktową interlinią.

Szpalta – skład tekstowy przed łamaniem, zawierający dowolną liczbę wierszy, zwykle przeznaczony do wykonania odbitki przeznaczonej do korekty.

Światłodruk (fototypia, collotypia, albertotypia) — technika druku płaskiego. Forma światłodrukowa wykonana jest z żelatyny. Żelatynę uczuloną dwuchromianem potasu wylewano na taflę szkła lustrzanego lub płytę metalową. Tak przygotowaną formę drukową naświetlano przez negatyw lampami łukowymi lub światłem słonecznym. Była ona bardzo delikatna i nietrwała. Jako jedyna z technik, światłodruk nie posiada rastra, dlatego wydruk jest bardzo realistyczny.

Technika drukowania – metoda drukowania określona wzajemnym położeniem elementów drukujących i nie drukujących na formie drukowej. Do podstawowych technik drukowania należy: technika drukowania wypukłego, technologia drukowania wklęsłego, techniki drukowania płaskiego, technika od komputera do maszyny drukowej (offsetowej) i technika drukowania cyfrowego.

Technika drukowania cyfrowego – oparta jest o metodę reprografii cyfrowej czyli reprodukcji (digitalizacji, odtwarzania) oryginałów bez wykonywania klasycznych form drukowych. Obraz oryginału wprowadza się do pamięci komputera tworząc obraz cyfrowy, który przekazywany jest na podłoże. Ograniczenia: opłacalność tylko w przypadku niskich nakładów (do 1 tys. egz.), ograniczony format, gramatura papieru, stosowania farb ozdobnych. Zastosowanie: publikacje naukowe, skrypty, materiały konferencyjne, promocyjne, itp. Nie ma zastosowania przy wysokonakładowych książkach i prasie.

Technika drukowania płaskiego – elementy drukujące i niedrukujące formy drukowej znajdują się na jednej płaszczyźnie. Dzięki odpowiedniej obróbce technologicznej formy drukujące przyjmują farbę drukarską, przenosząc obraz na podłoże, a formy niedrukujące – nie. Pochodne (rodzaje) techniki druku płaskiego: litografia, offset, światłodruk

Technika drukowania wklęsłego – powierzchnię formy drukowej stanowią elementy niedrukujące, natomiast elementy drukujące są w stosunku do tej płaszczyzny wklęsłe. Farba wypełnia tylko wklęsłe elementy drukujące, które pod dużym naciskiem przenoszą obraz na podłoże. Do technik druku wklęsłego należy większość technik graficznych, np. miedzioryt, staloryt, akwaforta, akwatinta, itp.

Technika drukowania wypukłego – forma drukowa zawiera wypukłe elementy drukujące. Elementy niedrukujące, w stosunku do ich powierzchni są wklęsłe. Podczas drukowania tylko elementy drukujące są pokrywane farbą i przenoszone pod naciskiem na zadrukowany materiał. Pochodne rodzaje: typografia.

Technika od komputera do maszyny drukowej (offsetowej), tzw. computer to press = ctpress – dane cyfrowe przenosi się metodami reprograficznymi (przez naświetlanie) na płyty lub folie zamocowane na cylindrach maszyny drukowej, tworząc z nich formy drukowe (folie, klisze, płyty) z których można uzyskać wiele odbitek. To nie jest technika drukowania cyfrowego, ponieważ drukowanie jest analogowe, tak jak w zwykłej maszynie offsetowej.

Technologia produkcji książki – dzieli się na: składanie tekstu oraz fotoreprodukowanie, wytwarzanie form drukowych, drukowanie i oprawianie.

Typografia – termin ten ma trzy znaczenia.

1) Technika druku wypukłego.

2) Historyczna nazwa drukarni (zwanej też oficyną).

3) Sztukę opracowania materiału tekstowego w publikacjach wydawanych drukiem, na przykład takich, jak książki, czasopisma, akcydensy.

Uszlachetnienie druku – dziedzina poligrafii z pogranicza technik drukarskich i introligatorskich, zajmująca się metodami pokrywania podłoża drukowego różnorodnymi substancjami lub materiałami. Uszlachetnianie druku można stosować zarówno wobec miejsc zadrukowanych, jak i niepokrytych farbą drukową. Zazwyczaj uszlachetnienia dokonuje się na zadrukowanych już arkuszach, ale jeszcze przed procesami introligatorskimi. Celami uszlachetniania wyrobów poligraficznych są: podnoszenie wizualnych walorów powierzchni, zwiększenie wytrzymałości mechanicznej podłoża (np. na rozciąganie), zwiększenie wytrzymałości mechanicznej powierzchni (np. na ścieranie), zwiększenie odporności powierzchni na agresywne czynniki środowiska, jak: światło, wilgoć, woda, utlenianie, nadanie cech specyficznych (np. powlekanie klejem).

Wydawnictwa  akcydensowe – są to wszelkie druki poza książkami i czasopismami:

  • akcydensy wydawnicze: mapy, nuty, reprodukcje dzieł sztuki, prospekty, afisze, plakaty, plansze
  • akcydensy informacyjne: katalogi, cenniki, spisy telefoniczne
  • akcydensy manipulacyjne: znaczki, bilety, papiery wartościowe, karty pocztowe itp.
  • akcydensy opakowanie: etykiety, zadrukowane koperty, torby, pudełko
  • akcydensy przemysłowe

Wydawnictwa dziełowe – zaliczają się do nich wydawnictwa zwarte (nieperiodyczne) występujące w formie kodeksu, np. książki (jeśli liczą co najmniej 49 stron bez okładki) i broszury (liczące od 5 do 48 stron).

Wydawnictwa periodyczne (prasowe) – w których poczet zaliczane są wszystkie wydawnictwa ukazujące się w określonym odstępie czasu, np. gazety, czasopisma: tygodniki, dekadówki, dwutygodniki, miesięczniki, dwumiesięczniki, kwartalniki, roczniki.

Złoty podział – proporcje szerokości do długości kolumny. W większości książek wynosi on 1:1,618, czyli 11:17 cm. Natomiast proporcje marginesów rozkładają się w stosunku 2 : 3 : 4 : 6 = margines lewy (grzbietowy) : margines górny : margines boczny (zewnętrzny) : margines dolny.

Znak diakrytyczny – najczęściej występuje pod lub nad literą w postaci kropki, kreski, ogonka itp. Znaki diakrytyczne powstały wskutek zwiększania się liczby głosek w alfabecie łacińskim; uwzględniono w ten sposób specyfikę języków różnych narodów (na przykład języków słowiańskich).

Znaki pisarskie – znaki stanowiące pismo, symbole graficzne oznaczające dźwięki mowy lub znaczenia myślowe. Wśród znaków pisma wyróżnia się litery: podrzędne (minuskuły, tekstowe), wersalikowe (majuskuły), kapitalikowe (kształt wersalikowy, a wielkość tekstowa). Ciąg znaków pisarskich nazywamy tekstem. Elementem wyróżniający poszczególne pisma jest ich krój – są niezliczone typy i odmiany krojów pism drukarskich.

Oddajemy do Państwa dyspozycji słownik pojęć poligraficznych zawierający podstawowe słownictwo używane w drukarni. Cały czas rozbudowujemy naszą bazę pojęć. Jeśli jakiś wyraz z poniższej listy jest dla Państwa niezrozumiały, to prosimy o kontakt. Z chęcią udzielimy wyjaśnień. Słownik pojęć poligraficznych Czcionka - rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. Współcześnie czcionka drukarska została wyparta przez czcionkę komputerową, która jest obrazem pojedynczego znaku (glifu) zakodowanym w postaci bitmapowej lub wektorowej. A więc pojęcia czcionki nigdy nie używamy  zamiennie ze słowem font, który jest określeniem zbioru czcionek! Drukowanie (niem. Druck = nacisk) – czynność wielokrotnego sporządzania na papierze lub…

Review Overview

Jakość treści
Zakres tematyki
Wyczerpanie tematu

Dobrze!

Podsumowanie: Słownictwo występujące w poligrafii.

Ocena użytkowników: 3.69 ( 893 głosy)
95

Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /blog/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 405
  • No proszę. Autor plus 5.

x

Zobacz także

drukarnia speed heidelberg

Nowe możliwości w Drukarni Speed

Nasza drukarnia, która specjalizuje się w druku offsetowym doczekała się nowej inwestycji. Rozrost naszego parku ...

druk wielkoformatowy

Zastosowanie druku wielkoformatowego w reklamowaniu usług firmy – sposoby przygotowania i wydruku.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą doskonale zdaje sobie sprawę z faktu, iż reklamowanie własnych usług stanowi ...

Przeglądanie witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie Więcej informacji

Ciasteczka cookies na tej stronie są włączone, aby dostarczyć Ci najlepszy możliwy sposób przeglądania. Jeśli kontynuujesz przeglądanie strony, bez zmiany sowich ustawień o ciasteczkach, lub klikniesz "Akceptuję", wyrażasz na to zgodę.

Zamknij